Με τη συμμετοχή διακεκριμένων πανεπιστημιακών, ιστορικών και ερευνητών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη 18 και την Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026 το Ιστορικό Συνέδριο «Η Μάχη του Κιλκίς 1913: Ιστορία, Μνήμη και Σύγχρονες Προσεγγίσεις», που διοργάνωσε ο Δήμος Κιλκίς υπό την αιγίδα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα.
Στόχος του συνεδρίου είναι να προσεγγίσει τη Μάχη του Κιλκίς όχι μόνο ως ένα κορυφαίο στρατιωτικό γεγονός των Βαλκανικών Πολέμων, αλλά και ως ένα γεγονός που άφησε βαθύ αποτύπωμα στη συλλογική μνήμη, στην ιστορική έρευνα και στην ταυτότητα του τόπου.
Την πρώτη ημέρα της διοργάνωσης, Πέμπτη 18 Ιουνίου, πραγματοποιήθηκε ιστορική περιήγηση για δημοσιογράφους και εισηγητές σε εμβληματικούς τόπους που συνδέονται με τα γεγονότα του 1913, όπως το Στρατιωτικό Μουσείο Βαλκανικών Πολέμων Κιλκίς, τα στρατιωτικά κοιμητήρια της Δοϊράνης και το Μουσείο Λίμνης Δοϊράνης.
Οι εργασίες του συνεδρίου έλαβαν χώρα την Παρασκευή 19 Ιουνίου στο Συνεδριακό Κέντρο Κιλκίς, και αναπτύχθηκαν τρεις θεματικές ενότητες.
Στο πλαίσιο της πρώτης θεματικής ενότητας, η οποία επικεντρώνεται στο ιστορικό και στρατιωτικό πλαίσιο της μάχης, παρουσιάστηκαν πτυχές που αφορούν το ευρύτερο περιβάλλον των Βαλκανικών Πολέμων, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και ζητήματα που εξακολουθούν να απασχολούν την ιστορική έρευνα γύρω από τα γεγονότα του Ιουνίου του 1913.
Η δεύτερη ενότητα έστρεψε το ενδιαφέρον της στους ανθρώπους που βρέθηκαν στο πεδίο της μάχης. Μέσα από προσωπικές μαρτυρίες, λογοτεχνικά κείμενα, ιστορίες εθελοντών και δημοσιεύματα της εποχής, αναδεικνύονται οι ανθρώπινες εμπειρίες, οι διεθνείς διαστάσεις του πολέμου και ο τρόπος με τον οποίο τα γεγονότα καταγράφηκαν και διασώθηκαν στη μνήμη.
Η τρίτη θεματική επικεντρώθηκε στη θέση της Μάχης του Κιλκίς στη συλλογική μνήμη και στον δημόσιο λόγο. Οι εισηγήσεις εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο το ιστορικό γεγονός ερμηνεύτηκε διαχρονικά, αποτυπώθηκε στις τοπικές κοινωνίες και μπορεί σήμερα να αποτελέσει πεδίο σύγχρονων προσεγγίσεων ανάδειξης και αξιοποίησης ως τόπος μνήμης και πολιτιστικός πόρος.
Στο συνέδριο συμμείχαν με εισηγήσεις οι Βλάσης Αγτζίδης, Νικόλαος Γκιρμπάτσης, Φώτης Σαραντόπουλος, Χρήστος Παπαϊωάννου, Πέτρος Παπαπολυβίου, Σωτηρούλα Βασιλείου, Αλέξης Αθάνατος, Στράτος Δορδανάς, Βαγγέλης Κανσίζογλου και Εύα Ψαθά ενώ εισαγωγική παρέμβαση έκανε ο ιστορικός Alan Wakefield.
Τις εργασίες του Συνεδρίου χαιρέτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Πολυανής και Κιλκισίου κ. Βαρθολομαίος, ο οποίος αφού συνεχάρη θερμά τον Δήμο Κιλκίς και τον Δήμαρχο κ. Κυριακίδη για την πρωτοβουλία του Συνεδρίου που αναδεικνύει τη σπουδαία μάχη του Κιλκίς, απηύθυνε προσκλητήριο συνεργασία προς όλους τους θεσμικούς ώστε η Πολιτεία να αναγνωρίσει το Κιλκίς ως «Ιερά Πόλις».
Ο Δήμαρχος του Κιλκίς κήρυξε την έναρξη των εργασιών ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις των Ελευθερίων του Κιλκίς θα κορυφωθούν την 21η Ιουνίου.
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ
ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΠΟΛΥΑΝΗΣ ΚΑΙ ΚΙΛΚΙΣΙΟΥ
κ. ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΥ
ΚΑΤΑ ΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ
(Συνεδριακό Κέντρο Δήμου Κιλκίς, Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026)
Ἀξιότιμοι Προσκεκλημένοι,
Ἐντιμότατε κ. Δήμαρχε, οἰκοδεσπότη τοῦ σημερινοῦ Συνεδρίου,
Ἀγαπητοὶ κύριοι καὶ κυρίες Σύνεδροι,
Μὲ ἰδιαίτερη χαρὰ καὶ συγκίνηση ἀπευθύνω χαιρετισμὸ στὸ ἱστορικὸ συνέδριο μὲ θέμα «Ἡ Μάχη τοῦ Κιλκὶς 1913: Ἱστορία, Μνήμη καὶ Σύγχρονες Προσεγγίσεις», τὸ ὁποῖο διοργανώνει ὁ Δῆμος Κιλκὶς ὑπὸ τὴν αἰγίδα τοῦ Ἀριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ Μουσείου Μακεδονικοῦ Ἀγῶνα, μὲ ἀφορμὴ τὴ συμπλήρωση 113 ἐτῶν ἀπὸ τὴν ἱστορικὴ καὶ ἔνδοξη τριήμερη Μάχη Κιλκίς – Λαχανά, τὴ φονικότερη τῶν Βαλκανικῶν Πολέμων, ποὺ ἔκρινε τὸ μέλλον τῆς Μακεδονίας.
Οἱ θυσίες τῶν ἀγωνιστῶν ἐκείνων τῶν ἡμερῶν δὲν ἀποτελοῦν ἁπλῶς ἕνα ἱστορικὸ γεγονὸς πρὸς μελέτη, ἀλλὰ μιὰ διαρκὴς παρακαταθήκη εὐθύνης, ἑνότητας καὶ φιλοπατρίας. Ἡ Ἐκκλησία μας, ὡς θεματοφύλακας τῆς ἱστορικῆς κληρονομιᾶς καὶ τῆς πνευματικῆς συνέχειας τοῦ Γένους, τιμᾶ μὲ εὐγνωμοσύνη ὅλους ἐκείνους ποὺ ἀγωνίσθηκαν καὶ θυσιάσθηκαν γιὰ τὴν ἐλευθερία τῆς πατρίδας. Ἡ μνήμη τους ἀποτελεῖ ζωντανὴ πηγὴ ἔμπνευσης γιὰ τὶς νεότερες γενιές, οἱ ὁποῖες καλοῦνται νὰ διαφυλάξουν τὰ ἰδανικὰ τῆς πίστεως, τῆς ἐλευθερίας καὶ τῆς ἐθνικῆς ἀξιοπρέπειας.
Ἰδιαίτερη σημασία ἔχει τὸ γεγονὸς ὅτι τὸ παρὸν συνέδριο προσεγγίζει τὴ Μάχη τοῦ Κιλκὶς ὄχι μόνο ὡς ἱστορικὸ γεγονός, ἀλλὰ καὶ ὡς πεδίο ἐπιστημονικῆς ἔρευνας καὶ σύγχρονου προβληματισμοῦ. Ἐκλεκτοὶ πανεπιστημιακοί, ἱστορικοὶ καὶ ἐρευνητὲς θὰ φωτίσουν πτυχὲς τῆς ἐπικῆς αὐτῆς Μάχης.
Συγχαίρω θερμὰ τὸν Δῆμο Κιλκίς, τοὺς συνδιοργανωτές, τοὺς ὁμιλητὲς καὶ ὅλους ὅσοι ἐργάσθηκαν γιὰ τὴν πραγματοποίηση αὐτῆς τῆς ἀξιέπαινης πρωτοβουλίας. Εὔχομαι οἱ ἐργασίες τοῦ συνεδρίου νὰ ἀποβοῦν γόνιμες καὶ καρποφόρες, προσφέροντας νέα στοιχεῖα, χρήσιμα συμπεράσματα καὶ πολύτιμο ὑλικὸ γιὰ τὴν ἱστορικὴ ἔρευνα καὶ τὴ διατήρηση τῆς ἐθνικῆς μνήμης.
Καλῶ ὅλους τους Κιλκισιῶτες καὶ τὶς Κιλκισιώτισσες νὰ βάλουν τὴν τιμημένη καὶ αἱματοβαμμένη γαλανόλευκη σημαία μας στὰ σπίτια τους ὡς ἔνδειξη συμμετοχῆς στὸν πανηγυρικὸ ἑορτασμὸ τῶν Ἐλευθερίων τῆς πόλης μας καὶ ὡς ἔκφραση φιλοπατρίας καὶ ὑποδήλωση τῆς ἐθνικῆς μας ταυτότητας. Ἐπίσης, σᾶς καλῶ νὰ συμμετέχετε ὅλοι στὴν κορύφωση τοῦ λαμπροῦ ἑορτασμοῦ κατὰ τὴν κυριώνυμο ἡμέρα, τὴν Κυριακὴ 21 Ἰουνίου, στὴν Πολυαρχιερατικὴ Θεία Λειτουργία καὶ Ἐπίσημη Δοξολογία στὸν Μητροπολιτικό μας Ναό, στήν Ἐπιμνημόσυνη Δέηση καὶ τὸ Προσκλητήριο Νεκρῶν στὸ Ἡρώον καὶ στὴν Παρέλαση ἐπὶ τῆς Κεντρικῆς Ὁδοῦ τῆς 21ης Ἰουνίου.
Κλείνοντας, ἀπὸ αὐτὸ τὸ ἐπίσημο βῆμα, καταθέτω ἕνα προσκλητήριο συνεργασίας μεταξὺ τοῦ Δήμου, τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως καὶ ὅλων τῶν ἐπισήμων Φορέων τοῦ τόπου μας γιὰ νὰ ἀγωνιστοῦμε ὅλοι μαζὶ ὥστε ἡ πόλη μας νὰ ἀναγνωριστεῖ ἀπὸ τὴν Πολιτεία ὡς Ἱερὰ Πόλις! Εἶμαι πρόθυμος νὰ πρωτοστατήσω μαζὶ μὲ τὴν Δημοτικὴ Ἀρχὴ σὲ αὐτὸν τὸν ἱερὸ ἀγῶνα καὶ νὰ ὑλοποιήσω τὴν ἐκπεφρασμένη ἄποψη τοῦ Προκατόχου μοῦ κυροῦ Ἀποστόλου, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ καὶ προσωπική μου ἐπιθυμία, διότι ὅπως προαναφέρθηκε ἡ τριήμερη Μάχη Κιλκίς-Λαχανὰ ὑπῆρξε ἡ φονικότερη τῶν Βαλκανικῶν Πολέμων μὲ ἀπώλειες οἱ ὁποῖες ὑπερτεροῦσαν τὶς 8000 καὶ καθόρισε τὸ μέλλον τῆς Ἑλληνικωτάτης Μακεδονίας μας. Τὸ Κιλκὶς τὸ ἀξίζει αὐτό! Τὸ κέρδισε μὲ τὸ σπαθί του!
Χαιρετισμός Δημάρχου Κιλκίς στο Ιστορικό Συνέδριο
‘’Η Μάχη του Κιλκίς 1913: Ιστορία, Μνήμη και Σύγχρονες Προσεγγίσεις’’
Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026
Συνεδριακό Κέντρο Κιλκίς
Σεβασμιώτατε,
Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε της ‘’Νίκης’’,
κύριε βουλευτά, κύριε Αντιπεριφερειάρχη,
Κύριε Δήμαρχε Παιονίας, συνάδελφοι στην Αυτοδιοίκηση,
κύριε Πρόεδρε του Επιμελητηρίου, κύριε Πρόεδρε του Εμπορικού Συλ-λόγου Κιλκίς
Κυρίες και κύριοι εκπρόσωποι των Στρατιωτικών Αρχών και των Σωμά-των Ασφαλείας, εκπρόσωποι πολιτιστικών, κοινωνικών και αθλητικών φορέων του τόπου μας,
εκπρόσωποι των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης
Εκλεκτοί προσκεκλημένοι,
Αξιότιμοι πανεπιστημιακοί, ιστορικοί και ερευνητές,
Συνδημότισσες και συνδημότες,
Με ιδιαίτερη συγκίνηση και τιμή σας καλωσορίζω στην Πόλη των Ηρώ-ων, στο Κιλκίς, το θυσιαστήριο της λευτεριάς, που σφράγισε, με την τόλμη και τον απαράμιλλο ηρωισμό των γενναίων μαχητών του, τη νεό-τερη ιστορία μας.
Σας ευχαριστώ θερμά για την ανταπόκρισή σας στην πρόσκληση του Δήμου Κιλκίς για το Ιστορικό αυτό Συνέδριο, το οποίο συνιστά μια μι-κρή συμβολή της Δημοτικής Αρχής στην ιστορική μνήμη και στην εθνι-κή μας αυτογνωσία. Μια ιερή οφειλή σε εκείνους που έδωσαν τη ζωή τους για την ελευθερία μας, ένα ισχυρό μήνυμα ότι η θυσία τους παρα-μένει διαχρονικό σύμβολο ενότητας, αποφασιστικότητας και προσήλω-σης στις αξίες της ελευθερίας και της εθνικής αξιοπρέπειας.
Η Μάχη του Κιλκίς αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στιγμές της νε-ότερης ελληνικής ιστορίας και είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ταυ-τότητα του τόπου μας. Τέτοια εποχή, ακριβώς, πριν από εκατόν δεκα-τρία χρόνια η περιοχή του Κιλκίς είχε μετατραπεί σε ένα πυρακτωμένο πεδίο μάχης και ο ελληνικός Στρατός αναχαίτιζε αποφασιστικά τις πα-νίσχυρες βουλγαρικές δυνάμεις.
Η νίκη στην τριήμερη μάχη του Κιλκίς προδίκασε την έκβαση του Β’ Βαλκανικού Πολέμου, εδραίωσε την υπεροχή των ελληνικών όπλων στις σφοδρές στρατιωτικές συγκρούσεις και έδωσε νέα πνοή στις εθνικές μας διεκδικήσεις και στα εδαφικά αποκτήματα της χώρας, όπως αποτυ-πώνονται στη Συνθήκη του Βουκουρεστίου.
Χάρη στη Μάχη του Κιλκίς
-άνοιξε ο δρόμος για την απελευθέρωση της Μακεδονίας
– η Πατρίδα μας διπλασίασε την επικράτεια και τον πληθυσμό της,
-το Κιλκίς έγινε ασπίδα προστασίας για τη Θεσσαλονίκη από τη βουλ-γαρική απειλή
-σταθεροποιήθηκαν τα βόρεια σύνορά μας
– τερματίστηκε οριστικά, όσο και άδοξα, ο βουλγαρικός αναθεωρητι-σμός και κατέστη ανίσχυρη και πλήρως αποδυναμωμένη η ιδέα της Με-γάλης Βουλγαρίας
Ήταν, επομένως, εμβληματική η Μάχη του Κιλκίς, αν και το τίμημα σε ανθρώπινες ζωές ήταν πολύ βαρύ, καθώς υπήρξαν περί τις 8.828 απώ-λειες στο έμψυχο δυναμικό του ελληνικού Στρατού.
Ο Δήμος Κιλκίς διοργανώνει αυτό το Ιστορικό Συνέδριο για να αναδεί-ξει την κομβική σημασία αυτής της Μάχης, για να επαναφέρει μνήμες και γεγονότα, που ίσως να βρίσκονται χαμηλά στις υποσημειώσεις της ιστορίας, και να δώσει στους επιστήμονες και ερευνητές, που λαμβά-νουν μέρος στις εργασίες του, ερεθίσματα που μπορούν να συνδέσουν το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον.
Η ιστορία δεν διατηρείται ζωντανή μόνο μέσα από την ανάμνηση των γεγονότων. Διατηρείται όταν ερευνάται, φωτίζεται μέσα από την επι-στημονική γνώση και μεταλαμπαδεύεται στις νεότερες γενιές.
Το Συνέδριο φιλοδοξεί να προσεγγίσει τη Μάχη του Κιλκίς όχι απο-κλειστικά ως ένα κορυφαίο ιστορικό γεγονός, αλλά και ως ένα σημαντι-κό κεφάλαιο συλλογικής μνήμης, πολιτιστικής κληρονομιάς και τοπικής ταυτότητας.
Με τη συμβολή καταξιωμένων επιστημόνων και ερευνητών από την Ελ-λάδα και το εξωτερικό, επιδιώκουμε να αναπτύξουμε έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για το παρελθόν, να αναδείξουμε τη διαχρονική του αξία και να διερευνήσουμε τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζει το παρόν και διαμορφώνει το μέλλον του τόπου μας.
Θέλουμε να διερευνήσουμε και αυτή είναι μία βασική επιδίωξη της διοργάνωσης του Συνεδρίου, τον τρόπο με τον οποίο ένα ιστορικό γε-γονός μετασχηματίζεται σε συλλογική μνήμη, δημόσιο λόγο, πολιτιστι-κό τοπίο και σύγχρονη εμπειρία.
Γι΄ αυτό άλλωστε το Συνέδριο κτίζεται πάνω σε θεματικούς άξονες που αφορούν:
-το ιστορικό και γεωπολιτικό πλαίσιο των Βαλκανικών Πολέμων
-τις κοινωνικές και δημογραφικές μεταβολές μετά το 1913
-τη μνήμη και τις εθνικές αφηγήσεις
-τη δημόσια ιστορία και τον δημόσιο λόγο
– καθώς και τις σύγχρονες προσεγγίσεις γύρω από τη διαχείριση ιστορικών τόπων και της συλλογικής μνήμης.
Είμαστε ευτυχείς που το Συνέδριο αυτό επιδοτείται με την αιγίδα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Μουσεί-ου Μακεδονικού Αγώνα, δύο κορυφαίων εκπαιδευτικών και ερευ-νητικών πυλώνων της Θεσσαλονίκης και όλης της Ελλάδας, που πραγματικά γράφουν τη δική τους ιστορία και υπηρετούν με συ-νέπεια όλο το φάσμα των επιστημών.
Ευχαριστούμε θερμά την Οργανωτική και Επιστημονική Επιτροπή και όλους τους διακεκριμένους ιστορικούς και ερευνητές, που θα συμμετέχουν στις εργασίες του Συνεδρίου μας και θα καταθέσουν τεκμηριωμένα τις απόψεις, τους προβληματισμούς και την ιστορι-κή τους γνώση.
Ξεχωριστές ευχαριστίες θα ήθελα να απευθύνω στον Αντιδήμαρχο Πολιτισμού – Τουρισμού Θεμιστοκλή Κοσμίδη, στους δημοτικούς υπαλλήλους και στο επιτελείο της Butterfly που εργάστηκαν κο-πιωδώς για την άρτια διοργάνωση του Συνεδρίου.
Τις ευχαριστίες μας αξίζουν και οι δημοσιογράφοι του τόπου μας και της Θεσσαλονίκης, που συμμετείχαν χθες μαζί μας στην ιστο-ρική περιήγηση πεδίου σε περιοχές του Δήμου μας που συνδέο-νται με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των Βαλκανικών Πολέμων. Θέλω να πιστεύω ότι αποκόμισαν πολύ ωφέλιμες εμπειρίες.
Κηρύσσω επίσημα την έναρξη του Ιστορικού Συνεδρίου ‘’Η Μάχη του Κιλκίς 1913: Ιστορία, Μνήμη και Σύγχρονες Προσεγγίσεις’’ με την πεποίθηση ότι θα αποτελέσει γόνιμο πεδίο διαλόγου και πο-λύτιμη παρακαταθήκη για το μέλλον, με τη σκέψη ότι η ιστορία δεν είναι ένα φορτίο για τη μνήμη αλλά μια φώτιση για την ψυχή.
Σας ευχαριστώ!